Co to jest dekontaminacja?

Celem dekontaminacji jest usunięcie i zneutralizowanie substancji toksycznych oraz potencjalnie trujących, które stanowią zagrożenie dla zdrowia człowieka. Proces odnosi się również do przeciwdziałania chorobotwórczym mikroorganizmom, a także do zwalczania owadów i szkodników. Jego szerokie spektrum zastosowań dotyczy więc chemikaliów, materiałów skażonych biologicznie, insektów oraz przedmiotów radioaktywnych.

Na czym polega dekontaminacja?

Dekontaminacja to ogólne określenie, które odnosi się zarówno do wyeliminowania drobnoustrojów, insektów i gryzoni, jak i usunięcia wszelkich materiałów toksycznych (trucizn, odpadów radioaktywnych, bądź też materiałów napromieniowanych). Proces obejmuje działania mające oczyścić wszelkie powierzchnie, tereny zielone i ciało z substancji stanowiących zagrożenie dla zdrowia i życia.  W pojęciu epidemiologicznym jest to jeden z podstawowych zabiegów, mający zapobiegać szerzeniu się epidemii i chorobotwórczych czynników biologicznych.

Rodzaje dekontaminacji

Ze względu na to, że proces można przeprowadzić zarówno na materii nieożywionej, jak i organizmach żywych, wymaga on przedsięwzięcia odpowiednich działań i środków. W związku z tym wyróżniamy:

Dekontaminacja materii nieożywionej:

Dezynfekcja powierzchni i narzędzi użytkowych, polega na usunięciu z nich drobnoustrojów wraz z ich formami przetrwalnikowymi. Jednak całkowite pozbycie się przetrwalników nie zawsze jest możliwe. Sposób walki z drobnoustrojami, jak i wybór odpowiednich środków zależą od: rodzaju skażenia (rodzaj mikroorganizmu), typu skażonego materiału, a także od  stopnia odkażania i czasu potrzebnego na przeprowadzenie zabiegu dekontaminacji.

Dezynsekcja to proces, za pomocą którego pozbywamy się przede wszystkim insektów. Dezynsekcja odnajduje swoje zastosowanie w rozmaitych przestrzeniach jak mieszkania, biura, magazyny. Często dotyczy zaniedbywanych przez dłuższy okres pomieszczeń. Skutecznie oczyszcza z owadów (np.: komarów, pcheł, wszy, pluskiew i karaluchów). Istnieje kilka rodzajów dezynsekcji: przy zastosowaniu środków fizycznych (np. para, gorące powietrze i promieniowanie ultrafioletowe), przy użyciu środków mechanicznych (wyzbieranie), chemicznych (preparaty owadobójcze), a także biologicznych (wprowadzenie biologicznego agresora).

Deratyzacja to działania, dzięki którym usuniemy szkodliwe gryzonie (myszy i szczurów). Dotyczy głównie piwnic i bloków mieszkalnych, ale także całych osiedli. Do jej przeprowadzenia można użyć środków chemicznych (trutki), biologicznych (inne zwierzęta – np., koty) lub mechanicznych (pułapki).

Dekontaminacja żywego organizmu

W przypadku ludzkiego organizmu skażenie może dotyczyć jego powierzchni np. skóry i oczu, ale także wnętrza np. przewodu pokarmowego. Obejmować może  substancje chemiczne, chorobotwórcze czynniki pochodzenia biologicznego, tj. drobnoustroje komórkowe i wydzielane przez nie substancje, pasożyty, a także cząsteczki bezkomórkowe.

W przypadku skóry należy bezzwłocznie pozbyć się toksyny, poprzez zdjęcie odzieży, która miała kontakt z substancją toksyczną oraz dokładne umycie ciała delikatnym środkiem myjącym. Jeśli chodzi o oczy, należy natychmiast przemyć je dużą ilością czystej wody.

Wszelkie substancje, które zostały spożyte i wprowadzone do wnętrza organizmu, można spróbować usunąć poprzez wywołanie wymiotów lub przyjęcie leków przeczyszczających, tak aby możliwie, jak najszybciej pozbyć się trującej substancji.  Nie zaleca się wywoływania wymiotów, gdy osoba straciła przytomność, ma drgawki, ale także w sytuacji, kiedy do zatrucia doszło, poprzez przyjęcie środków żrących, rozpuszczalników organicznych, węglowodorów oraz pieniących się preparatów. Może to jeszcze bardziej pogorszyć i tak już bardzo niekorzystną sytuację. W ostateczności, niezbędne może się okazać płukanie żołądka, a  nawet całego przewodu pokarmowego. Aby oczyścić organizm z trucizny, pomocne jest także spożycie węgla aktywnego (od 25 g do 100 g), który absorbuje, a tym samym neutralizuje toksynę i wspomaga jej wydalenie. Jest on bardzo skuteczną metodą dekontaminacji zwłaszcza w przypadku np. niektórych leków, amfetaminy, opioidów, atropiny, kwasu acetylosalicylowego, chlorku rtęci, strychniny oraz trójpierścieniowych leków antydepresyjnych. Podanie węgla aktywnego nie jest wskazane, gdy osoba zatruta straciła przytomność lub istnieje ryzyko, że ją straci.

Reaguj natychmiast!

Zarówno w procesie oczyszczania przewodu pokarmowego, czy też skażonej skóry i oczu bardzo ważna jest szybka reakcja, bowiem im szybciej pozbędziemy się szkodliwych substancji, tym większe szanse mamy na uniknięcie konsekwencji zatrucia, a w najgorszym wypadku nawet utraty życia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *